محمد على حاجيلو
46
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )
( يمن ) ، سرزمين تمدنى باستانى بوده و سلطنت دودمانى در آن رواج داشته است . « 1 » بنابراين اعراب يمنى به نظريه امامت شيعه كه در آن امامان دوازدهگانه از نسل حضرت على عليه السّلام و از يك خاندان بودند ، بيشتر گرايش داشتهاند ، بر خلاف اعراب شمالى كه حكومت انتصابى و موروثى را نمىپذيرند و خواهان حكومت انتخابى هستند . اتهام ديگرى كه درباره پيدايش تشيع مطرح شده است ، مسئله زناشويى امام حسين عليه السّلام با شهربانو دختر يزدگرد سوم است . به نظر اين دسته از نويسندگان كه گاهى از ملىگرايان ايرانى نيز در بين آنان يافت مىشود ، علت اصلى گرايش ايرانيان به تشيع ، وجود ارتباط خانوادگى بين بازماندهء آخرين پادشاه ساسانى و خاندان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله مىباشد « 2 » و نقش سلمان فارسى را نيز در اين ازدواج مطرح كردهاند . « 3 » اتهام ديگرى كه به تشيع نسبت داده شده ، اين است كه تشيع مولود افكار و اقدامات عبد الله بن وهب معروف به « ابن سبا » است كه يهودى بوده ، او به ظاهر با قبول اسلام ، وارد جامعه اسلامى شده است و با مسافرت به شهرهاى مختلف اسلامى از جمله كوفه ، شام ، مصر و بصره با افكار و عقايد اهل كتاب و ساير فرقههايى كه عقايد خويش را مخفى مىكردند ، آشنا شده است و با هدف از بين بردن اسلام ، آميزهاى از افكار و
--> ( 1 ) - سيد حسين محمد جعفرى ، تشيع در مسير تاريخ ، ترجمه سيد محمد تقى آيت اللهى ، تهران ، دفتر نشر فرهنگ اسلامى 1373 ، ص 27 - 28 . ( 2 ) . دكتر عسكر حقوقى ، مذهب تشيع و آرمانهاى ملى ايرانيان ، تهران ، نقش جهان ، 1353 ش ، ص 91 - 90 . ( 3 ) . ادوارد براون ، تاريخ ادبيات در ايران ، ترجمه على پاشا صالح ، تهران ، امير كبير ، 1335 ش ، ج 1 ، ص 196 - 195 .